İş Kazası Sonrası İşveren Ne Yapmalı? İSG Süreci ve Önleyici Adımlar

İş kazası sonrasında işverenin önceliği, kazaya uğrayan çalışanın sağlık ve güvenliğini korumak ve devam eden tehlikeleri kontrol altına almaktır. Ardından olay kayıt altına alınmalı, resmî bildirimler zamanında yapılmalı ve kazanın tekrarını önleyecek tedbirler belirlenmelidir.

İş kazasının yalnızca bildirilmesi yeterli değildir. İşveren bütün iş kazalarının kaydını tutmalı, gerekli incelemeleri yapmalı ve olayla ilgili raporları düzenlemelidir. Yaralanmaya neden olmayan ancak zarar verme potansiyeli taşıyan ramak kala olayların da incelenmesi gerekir.

Güveniş OSGB, iş kazası sonrasında olayın teknik ve sağlık yönünden değerlendirilmesi, risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi, eğitimlerin güncellenmesi ve önleyici faaliyetlerin planlanması süreçlerine destek sağlar.

İçindekiler

İş kazası nedir?
İş kazasından sonra ilk olarak ne yapılmalıdır?
Olay yeri nasıl güvenli hâle getirilir?
İş kazası nereye bildirilir?
SGK bildirimi kaç gün içinde yapılır?
İş kazası tutanağı nasıl hazırlanır?
Olay yeri incelemesi nasıl gerçekleştirilir?
İş güvenliği uzmanı ne yapar?
İşyeri hekiminin rolü nedir?
Risk değerlendirmesi nasıl güncellenir?
Benzer kazalar nasıl önlenir?
Güveniş OSGB iş kazası sonrası desteği
Sıkça sorulan sorular

İş Kazası Nedir?

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda belirtilen durumlarda meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedensel ya da ruhsal olarak etkileyen olaydır.

Bir olayın iş kazası olarak değerlendirilmesi yalnızca işyerinin fiziksel sınırlarıyla sınırlı değildir. Olayın;

Çalışanın işyerinde bulunduğu sırada,
İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
İşveren tarafından başka bir yere görevle gönderilmesi sırasında,
Kanunda belirtilen emzirme sürelerinde,
İşverence sağlanan taşıtla işe gidiş veya dönüş sırasında

meydana gelmesi gibi durumlar değerlendirmede etkili olabilir.

Her olay kendi koşullarına göre incelenmelidir. Bir olayın bildirilmesi, işverenin kusurlu olduğunu kabul ettiği anlamına gelmez. Kusur ve sorumluluk değerlendirmesi ayrı bir inceleme konusudur.

İş Kazası Sonrası İlk Olarak Ne Yapılmalıdır?

İş kazasından sonra atılması gereken ilk adım, kazaya uğrayan çalışanın ve çevredeki diğer kişilerin güvenliğini sağlamaktır.

İlk aşamada şu işlemler gerçekleştirilmelidir:

Devam eden tehlike belirlenmelidir.
Gerekirse makine veya enerji kaynağı güvenli şekilde durdurulmalıdır.
Eğitimli ilk yardımcı olay yerine yönlendirilmelidir.
Gerekli durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
Çalışanlar tehlikeli bölgeden uzaklaştırılmalıdır.
Acil durum ekiplerine bilgi verilmelidir.
Sağlık ekiplerinin olay yerine güvenli biçimde ulaşması sağlanmalıdır.

İlk yardım yalnızca bu konuda eğitim almış kişiler tarafından, alınan eğitim sınırları içerisinde uygulanmalıdır.

Yaralı çalışan, bulunduğu yerde kalması daha büyük bir tehlike oluşturmuyorsa bilinçsizce hareket ettirilmemelidir. Yangın, patlama, göçme veya elektrik tehlikesi gibi acil risklerin bulunması hâlinde kurtarma işlemi güvenli yöntemlerle gerçekleştirilmelidir.

Olay Yeri Nasıl Güvenli Hâle Getirilir?

Kazanın ardından olay yerinde ikinci bir kazanın meydana gelmesini önlemek gerekir.

Devam eden tehlikeye göre şu önlemler alınabilir:

Makine ve ekipmanın durdurulması
Elektrik enerjisinin güvenli biçimde kesilmesi
Kimyasal sızıntının kontrol altına alınması
Yangın veya patlama bölgesinin boşaltılması
Düşebilecek malzemelerin sabitlenmesi
Tehlikeli alana girişin sınırlandırılması
Uyarı şeridi veya güvenlik bariyeri kullanılması
Yetkisiz kişilerin olay yerinden uzaklaştırılması

Olay yeri, çalışana yardım etmek ve yeni kazaları önlemek için gereken müdahaleler dışında mümkün olduğunca korunmalıdır. Ekipmanların konumu, koruyucular, kontrol düğmeleri ve çalışma alanının durumu inceleme açısından önemli olabilir.

İş Kazası Nereye Bildirilmelidir?

Hizmet akdiyle çalışan 4/a kapsamındaki sigortalının iş kazası geçirmesi hâlinde işverenin;

Yetkili kolluk kuvvetlerine derhal,
Sosyal Güvenlik Kurumuna kazadan sonraki üç iş günü içinde

bildirim yapması gerekir.

SGK bildirimi elektronik İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim uygulaması üzerinden veya SGK’nın kabul ettiği diğer yöntemlerle yapılabilir.

İş kazasının işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmesi ve işverenin olaydan zamanında haberdar olmasını engelleyen bir durum bulunması hâlinde üç iş günlük süre, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren başlayabilir.

Çıraklar, stajyerler, bağımsız çalışanlar ve özel statüdeki diğer sigortalılar için bildirim sorumluluğu ve yöntemi farklılık gösterebilir. Somut olayın sigortalılık statüsüne göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Üç İş Günü Nasıl Hesaplanır?

SGK’ya bildirim süresi, kazanın meydana geldiği günü takip eden iş gününden itibaren değerlendirilir.

SGK’nın verdiği örneğe göre;

Pazartesi meydana gelen bir iş kazasının bildirimi en geç perşembe günü,
Çarşamba meydana gelen bir iş kazasının bildirimi ise araya hafta sonu girmesi durumunda en geç pazartesi günü

yapılmalıdır.

Hafta sonları ve resmî tatiller iş günü hesabında dikkate alınmaz. Bununla birlikte bildirimin son güne bırakılmaması ve mümkün olan en kısa sürede tamamlanması daha güvenli bir yaklaşımdır.

Bildirim süresinin geçirilmesi idari yaptırımlara ve bazı mali sonuçlara yol açabilir.

İş Kazası Tutanağı Nasıl Hazırlanmalıdır?

İş kazası tutanağı, olayın temel bilgilerini tarafsız şekilde kayıt altına alan dokümandır.

Tutanakta şu bilgilere yer verilebilir:

Kazanın tarihi ve saati
Olayın gerçekleştiği yer
Kazaya uğrayan çalışanın bilgileri
Çalışanın görevi
Yapılan iş
Olayın oluş şekli
Kullanılan makine veya ekipman
İlk müdahale bilgileri
Sağlık kuruluşuna sevk bilgisi
Tanıkların bilgileri
Olay yerindeki koşullar
Varsa fotoğraf ve kamera kayıtları
Tutanak düzenleyen kişilerin bilgileri
Düzenlenme tarihi ve imzalar

Tutanakta kesinleşmemiş suçlama ve yorumlardan kaçınılmalı, gözlemlenebilen bilgiler açık ve tarafsız şekilde yazılmalıdır.

“Çalışan dikkatsiz davrandı” gibi sonuca dayalı ifadeler yerine olayın nasıl meydana geldiği ve hangi koşulların bulunduğu kaydedilmelidir.

Hangi Belgeler Toplanmalıdır?

Kazanın nedenlerini doğru değerlendirebilmek için olayla ilgili belgeler ve kayıtlar korunmalıdır.

İşletmenin durumuna göre şu belgeler incelenebilir:

İş kazası tutanağı
Tanık ifadeleri
Olay yeri fotoğrafları
Kamera kayıtları
Çalışanın eğitim belgeleri
Görev ve çalışma talimatları
Risk değerlendirmesi
Makine kullanım talimatı
Bakım ve periyodik kontrol kayıtları
Kişisel koruyucu donanım teslim formu
Çalışma izinleri
Vardiya ve görevlendirme kayıtları
Sağlık kuruluşuna sevk belgeleri
SGK bildirim belgesi
Kolluk bildirimine ilişkin kayıtlar

Kişisel veriler ve sağlık bilgileri korunmalı; belgelere yalnızca görevli kişilerin erişmesi sağlanmalıdır.

İşverenin Kayıt ve İnceleme Yükümlülüğü

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre işveren;

Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar.
Gerekli incelemeleri yapar.
Olaylarla ilgili raporları düzenler.
Yaralanma veya ölüme yol açmayan ancak zarar verme potansiyeli bulunan olayları inceler.
Bu olaylarla ilgili rapor hazırlar.

Bu nedenle işveren, yalnızca SGK bildirimi yapmakla yetinmemelidir. Kazanın temel ve kök nedenleri araştırılmalı, belirlenen önlemler için sorumlu kişiler ve tamamlanma tarihleri oluşturulmalıdır.

Kök Neden Analizi Nasıl Yapılır?

Kazanın görünen nedeni ile kök nedeni aynı olmayabilir. Örneğin bir çalışanın makineye elini kaptırması görünen olaydır. Ancak kazanın altında;

Makine koruyucusunun bulunmaması,
Koruyucunun devre dışı bırakılması,
Bakım eksikliği,
Eğitim yetersizliği,
Uygun olmayan çalışma talimatı,
Yoğun çalışma temposu,
Denetim eksikliği,
Tehlikeli davranışın alışkanlık hâline gelmesi

gibi farklı nedenler bulunabilir.

İncelemede yalnızca çalışan davranışına odaklanmak yerine ekipman, çalışma yöntemi, yönetim sistemi, eğitim ve gözetim koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

İş Güvenliği Uzmanı Kaza Sonrası Ne Yapar?

İş güvenliği uzmanı, olay yerini ve kazanın teknik nedenlerini inceleyerek işverene rehberlik eder.

Uzmanın çalışmaları arasında şunlar bulunabilir:

Olay yerinin incelenmesi
Makine ve ekipman durumunun değerlendirilmesi
Mevcut kontrol önlemlerinin incelenmesi
Risk değerlendirmesinin kontrol edilmesi
Eğitim ve talimat kayıtlarının incelenmesi
Kişisel koruyucu donanımların değerlendirilmesi
Tanık bilgilerinin gözden geçirilmesi
Kök neden analizine katkı sağlanması
Düzeltici ve önleyici faaliyetlerin hazırlanması
Onaylı deftere gerekli tespitlerin yazılması
Alınan önlemlerin takip edilmesi

İş güvenliği uzmanı teknik destek sağlar. SGK ve kolluk bildirimlerine ilişkin yasal sorumluluk ise işverene aittir.

İşyeri Hekimi Sürece Nasıl Katkı Sağlar?

İşyeri hekimi, kazaya uğrayan çalışanın sağlık gözetimi ve güvenli işe dönüş sürecine görev alanı kapsamında katkı sağlar.

İşyeri hekimi;

Kazanın çalışan üzerindeki sağlık etkilerini değerlendirir.
Sağlık gözetimi ihtiyacını belirler.
İşe uygunluk açısından değerlendirme yapar.
Gerekli takiplerin planlanmasına katkı sağlar.
Çalışma ortamındaki sağlık risklerini inceler.
İş güvenliği uzmanıyla koordineli çalışır.
Benzer sağlık etkilerini önleyici öneriler sunar.

Tıbbi tanı ve tedavi, yetkili sağlık kuruluşları tarafından yürütülür. İşe dönüş sürecinde çalışanın sağlık durumu ve yaptığı işin riskleri birlikte değerlendirilmelidir.

Risk Değerlendirmesi Güncellenmeli mi?

İş kazası sonrasında risk değerlendirmesi gözden geçirilmelidir. Yaşanan olay, mevcut değerlendirmede hiç belirlenmemiş veya yeterince kontrol altına alınmamış bir tehlikeyi gösterebilir.

Değerlendirme sırasında şu sorular sorulabilir:

Tehlike daha önce belirlenmiş miydi?
Belirlenen önlemler uygulanmış mıydı?
Önlemler yeterli miydi?
Yeni bir risk ortaya çıktı mı?
Benzer çalışma alanlarında aynı risk bulunuyor mu?
Kontrol önlemlerinin sırası doğru mu?
Çalışanlar gerekli eğitimi almış mıydı?
Gözetim ve denetim yeterli miydi?

Gerekli durumlarda risk puanları, önlemler, sorumlular ve tamamlanma tarihleri güncellenmelidir.

İSG Eğitimleri Nasıl Güncellenmelidir?

Kazanın nedenleri eğitim veya çalışma talimatlarıyla bağlantılıysa ilgili eğitim içerikleri yeniden değerlendirilmelidir.

Ek eğitim gerektirebilecek konular şunlardır:

Makine güvenliği
Kilitleme ve etiketleme uygulamaları
Kişisel koruyucu donanım
Yüksekte çalışma
Kaldırma ve taşıma
Kimyasal madde güvenliği
Forklift ve saha trafiği
Yangın ve acil durum
Güvenli bakım çalışmaları
İşe özel çalışma talimatları

Eğitim, yalnızca imza alınarak tamamlanan bir işlem olmamalıdır. Çalışanların bilgiyi anlayıp anlamadığı ve sahada uygulayıp uygulamadığı takip edilmelidir.

Düzeltici ve Önleyici Faaliyetler Nasıl Takip Edilir?

Kazadan sonra belirlenen faaliyetler için açık bir takip sistemi oluşturulmalıdır.

Faaliyet tablosunda şu bilgiler bulunabilir:

Tespit edilen sorun
Kazayla bağlantısı
Alınacak önlem
Sorumlu kişi veya bölüm
Hedef tamamlanma tarihi
Faaliyetin güncel durumu
Tamamlanma tarihi
Etkinlik kontrolü

Önlem tamamlandıktan sonra riskin gerçekten azalıp azalmadığı kontrol edilmelidir. Yalnızca “tamamlandı” şeklinde işaretlemek yeterli değildir.

İş Kazası Sonrası Yapılmaması Gerekenler

İşveren ve yöneticiler şu hatalardan kaçınmalıdır:

Acil sağlık müdahalesini geciktirmek
Eğitimsiz kişilere ilk yardım yaptırmak
Yaralıyı gereksiz yere hareket ettirmek
Olay yerini inceleme yapılmadan değiştirmek
Kamera veya kayıtları silmek
Tanıkları yönlendirmek
Gerçeğe aykırı tutanak hazırlamak
Bildirimi geciktirmek
Kazayı yalnızca çalışan hatası olarak değerlendirmek
Risk değerlendirmesini gözden geçirmemek
Önlemleri yalnızca kâğıt üzerinde bırakmak

Kazanın gizlenmesi veya gerçeğe aykırı bilgi verilmesi, işletme açısından daha ciddi hukuki ve idari sonuçlar doğurabilir.

Güveniş OSGB ile İş Kazası Sonrası İSG Süreci

Güveniş OSGB, iş kazası sonrasında işletmenin teknik ve sağlık yönünden düzenli bir değerlendirme yapmasına destek sağlar.

Hizmet kapsamında işletmenin ihtiyacına göre şu çalışmalar gerçekleştirilebilir:

Olay yeri incelemesine teknik destek
İş güvenliği uzmanı değerlendirmesi
İşyeri hekimi desteği
Kök neden analizine katkı
Risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi
Eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi
Düzeltici faaliyet planı
Onaylı defter kayıtları
Saha denetimleri
Önlemlerin etkinlik kontrolü

Amacımız yalnızca kazadan sonraki kayıtları tamamlamak değil, benzer olayların tekrarını önleyecek sürdürülebilir bir İSG sistemi oluşturulmasına katkı sağlamaktır.

İş kazası sonrası İSG sürecinin değerlendirilmesi ve önleyici faaliyetlerin planlanması için Güveniş OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.

Telefon: 0 538 680 86 43

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası sonrası işveren ilk olarak ne yapmalıdır?

Öncelikle çalışanın ve çevredeki kişilerin güvenliği sağlanmalı, eğitimli ilk yardımcı yönlendirilmeli ve gerekli durumda 112 aranmalıdır. Ardından olay yeri güvenli hâle getirilmeli ve resmî süreç başlatılmalıdır.

İş kazası SGK’ya kaç gün içinde bildirilir?

Hizmet akdiyle çalışan 4/a kapsamındaki sigortalılar için işveren, kazayı takip eden üç iş günü içinde SGK’ya bildirim yapmalıdır.

Kolluk kuvvetlerine bildirim ne zaman yapılır?

SGK’nın açıklamasına göre hizmet akdiyle çalışan sigortalıların iş kazaları yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirilmelidir.

Hafta sonları üç günlük süreye dâhil midir?

SGK bildirimi üç iş günü üzerinden hesaplanır. Hafta sonları ve resmî tatiller iş günü hesabına dâhil edilmez.

İş kazası bildirimi kimin sorumluluğundadır?

4/a kapsamındaki çalışanlar için SGK ve kolluk bildirim yükümlülüğü işverene aittir. OSGB ve İSG profesyonelleri teknik destek sağlayabilir.

İş kazası bildirimi yapmak kusuru kabul etmek anlamına gelir mi?

Hayır. İş kazasının bildirilmesi kanuni bir yükümlülüktür. Kusur ve sorumluluk ayrıca değerlendirilir.

İş kazası sonrası risk değerlendirmesi güncellenmeli midir?

Olayın mevcut riskleri veya kontrol önlemlerindeki eksiklikleri göstermesi hâlinde risk değerlendirmesi gözden geçirilmeli ve gerekli güncellemeler yapılmalıdır.

Ramak kala olayların kaydı tutulmalı mıdır?

Evet. Yaralanmaya neden olmayan ancak çalışanlara, işyerine veya ekipmana zarar verme potansiyeli bulunan olaylar incelenmeli ve raporlanmalıdır.

Etiketler: İş kazası sonrası, iş kazası bildirimi, SGK iş kazası bildirimi, iş kazası tutanağı, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, risk değerlendirmesi, önleyici faaliyetler, İSG süreci, Güveniş OSGB

Resmî bilgiler: SGK – İş Kazası Bildirimi, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın niteliğine göre hukuk, SGK ve iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarından destek alınmalıdır.