Çok Tehlikeli İşyerlerinde İş Güvenliği Süreci Nasıl Yönetilir?

Çok tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği, yalnızca gerekli belgelerin hazırlanmasından ibaret değildir. İşletmedeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin önceliklendirilmesi, çalışanların sağlık durumlarının takip edilmesi ve alınan önlemlerin sahada uygulanması gerekir.

Ağır sanayi, inşaat, madencilik, metal üretimi, kimyasal üretim ve benzeri faaliyetlerde küçük bir ihmal ciddi iş kazalarına veya meslek hastalıklarına yol açabilir. Bu nedenle çok tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği süreci düzenli saha denetimleri, sağlık gözetimi, çalışan eğitimleri ve ölçülebilir iyileştirme çalışmalarıyla yürütülmelidir.

Güveniş OSGB, işletmenin çalışan sayısını, faaliyet alanını, tehlike sınıfını ve saha koşullarını değerlendirerek ihtiyaca uygun bir iş sağlığı ve güvenliği planı oluşturur.

Çok Tehlikeli İşyeri Nedir?

Bir işyerinin tehlike sınıfı, işyerinde yürütülen asıl faaliyet ve ilgili NACE kodu esas alınarak belirlenir. İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği kapsamında işyerleri:

Az tehlikeli
Tehlikeli
Çok tehlikeli

olmak üzere üç sınıfa ayrılır.

İnşaat, maden, metal işleme, döküm, kimyasal üretim ve bazı ağır sanayi faaliyetleri çok tehlikeli sınıfta bulunabilir. Ancak yalnızca sektör adına bakılarak kesin karar verilmemelidir. İşyerinin SGK kaydı, asıl faaliyet konusu ve güncel NACE kodu birlikte kontrol edilmelidir.

Çok Tehlikeli İşyerlerinde İş Güvenliği Neden Önemlidir?

Çok tehlikeli işyerlerinde çalışanlar; yüksekten düşme, makineye sıkışma, elektrik çarpması, kimyasal maddelere maruz kalma, yangın, patlama, gürültü, titreşim ve ağır kaldırma gibi ciddi risklerle karşılaşabilir.

Bu risklerin etkili biçimde yönetilmemesi:

İş kazalarına ve meslek hastalıklarına,
Üretimin durmasına,
Makine ve ekipman hasarlarına,
İdari ve hukuki yaptırımlara,
Çalışan motivasyonunun düşmesine,
İşletmenin itibar kaybetmesine

neden olabilir.

Bu nedenle çok tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği, günlük işleyişin ayrılmaz bir parçası olmalıdır. Hazırlanan belgelerin sahadaki uygulamalarla uyumlu olması ve tespit edilen uygunsuzlukların zamanında giderilmesi gerekir.

İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilmesi

Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde gerekli yeterliliğe sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmelidir. Uzmanın temel görevleri arasında saha kontrolleri yapmak, riskleri belirlemek, düzeltici faaliyetler önermek ve alınan önlemleri takip etmek bulunur.

Uzman tarafından özellikle şu alanlar kontrol edilir:

Makine ve ekipman güvenliği,
Elektrik tesisatı ve panolar,
Yüksekte çalışma alanları,
Kimyasal maddelerin kullanımı ve depolanması,
Yangın ve patlama riskleri,
Kişisel koruyucu donanım kullanımı,
İş ekipmanlarının periyodik kontrolleri,
Acil çıkışlar ve kaçış yolları,
Çalışanların güvenli çalışma davranışları.

Çok tehlikeli işyerlerinde uzman hizmet süresi çalışan sayısına göre hesaplanır. Güncel düzenlemeye göre çalışan başına ayda en az 40 dakika iş güvenliği uzmanı hizmeti planlanır. Çalışan sayısı ve vardiya yapısı arttıkça işletmenin saha takip ihtiyacı da artabilir. ÇSGB İSG rehberi

İşyeri Hekimi ve Sağlık Gözetimi

Çok tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği kadar çalışan sağlığının korunması da önemlidir. İşyeri hekimi, çalışma ortamındaki sağlık risklerini değerlendirir ve çalışanların işe uygunluğunu takip eder.

Sağlık gözetimi kapsamında:

İşe giriş muayeneleri,
Periyodik sağlık muayeneleri,
İşe dönüş muayeneleri,
İş değişikliği sonrasında sağlık değerlendirmesi,
Meslek hastalığı belirtilerinin takibi,
Çalışanın maruziyetine uygun tetkikler

planlanabilir.

Yapılacak tetkikler her çalışan için aynı olmak zorunda değildir. Gürültü bulunan bir alanda odyometri, tozlu ortamda solunum fonksiyon testi veya kimyasal maruziyet bulunan çalışmalarda ilgili laboratuvar incelemeleri gerekebilir.

Çok tehlikeli işyerlerinde işyeri hekimi hizmet süresi çalışan başına ayda en az 15 dakika olacak şekilde hesaplanır. Ancak işletmenin riskleri, çalışan profili ve özel mevzuat hükümleri daha kapsamlı bir sağlık gözetimi gerektirebilir.

Risk Değerlendirmesi Nasıl Hazırlanır?

Risk değerlendirmesi, çok tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği sisteminin temelini oluşturur. Çalışma alanındaki tehlikeler belirlenir, bu tehlikelerin oluşturduğu riskler analiz edilir ve alınması gereken önlemler planlanır.

Değerlendirme sırasında şu başlıklar incelenebilir:

Makine ve hareketli parçalar,
Elektrik kaynaklı tehlikeler,
Kimyasal maddeler,
Yangın ve patlayıcı ortamlar,
Yüksekte çalışma,
Kapalı alan çalışmaları,
Kaldırma ve taşıma ekipmanları,
Forklift ve araç trafiği,
Gürültü, toz ve titreşim,
Ergonomik ve psikososyal riskler.

Çok tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesi en geç iki yılda bir yenilenmelidir. Bununla birlikte iş kazası yaşanması, üretim yönteminin değişmesi, yeni ekipman kullanılması, işyerinin taşınması veya yeni bir riskin ortaya çıkması durumunda iki yıllık süre beklenmeden değerlendirme güncellenmelidir.

Acil Durum Planı ve Tatbikatlar

Yangın, patlama, kimyasal sızıntı, doğal afet veya ciddi iş kazası gibi durumlarda çalışanların nasıl hareket edeceği önceden belirlenmelidir. Bu amaçla işletmenin gerçek koşullarına uygun bir acil durum planı hazırlanır.

Plan içerisinde:

Muhtemel acil durumlar,
Tahliye güzergâhları,
Toplanma alanları,
Acil durum ekipleri,
Haberleşme yöntemi,
Kurtarma ve ilk yardım düzeni,
Yangınla mücadele ekipmanları,
Dış kuruluşlarla koordinasyon

açıkça gösterilmelidir.

Hazırlanan plan yalnızca dosyada tutulmamalıdır. Çalışanlara anlatılmalı, görünür noktalara tahliye krokileri asılmalı ve en az yılda bir tatbikat gerçekleştirilmelidir. Tatbikat sonrasında gözlenen eksiklikler raporlanarak gerekli iyileştirmeler yapılmalıdır.

İSG Eğitimleri

Çok tehlikeli işyerlerinde çalışanlara verilecek temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, en az 16 saat olarak planlanır ve en az yılda bir yenilenir. Eğitimlerin çalışanların yaptığı işe ve sahadaki gerçek risklere uygun olması gerekir. ÇSGB İSG Eğitimleri Uygulama Rehberi

Eğitim programında şu konular yer alabilir:

Çalışanların yasal hak ve sorumlulukları,
İşyerine özgü riskler,
Güvenli makine kullanımı,
Kişisel koruyucu donanımlar,
Kimyasal maddelerle güvenli çalışma,
Yangın ve tahliye,
İş kazalarının sebepleri ve korunma yöntemleri,
Meslek hastalıkları,
İlk yardım farkındalığı,
Ramak kala olayların bildirilmesi.

Yeni işe başlayan çalışan, gerekli eğitim ve işbaşı bilgilendirmesi tamamlanmadan riskli alanda çalıştırılmamalıdır. İş, ekipman veya çalışma alanı değiştiğinde de çalışanlara ilave eğitim verilmelidir.

Mesleki Eğitim Belgesi

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bulunan her iş için otomatik olarak mesleki eğitim belgesi aranmaz. Ancak ilgili yönetmeliğin Ek-1 listesindeki işlerde fiilen çalıştırılacak kişilerin yaptıkları işe uygun bir mesleki eğitim belgesine sahip olması gerekir.

İşveren, çalışanı görevlendirmeden önce belgenin:

Yapılacak işle uyumlu olup olmadığını,
Yetkili bir kurum tarafından düzenlenip düzenlenmediğini,
Geçerlilik şartlarını taşıyıp taşımadığını

kontrol etmelidir. ÇSGB Mesleki Eğitim Belgesi Bilgilendirmesi

İSG Kurulu ve Düzenli Saha Takibi

Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturulması gerekir. Çok tehlikeli işyerlerinde kurul, kural olarak ayda en az bir kez toplanır.

Kurul toplantılarında:

Saha denetim sonuçları,
İş kazaları ve ramak kala olaylar,
Risk değerlendirmesi aksiyonları,
Çalışanların önerileri,
Eğitim ihtiyaçları,
Sağlık gözetimi sonuçları,
Acil durum hazırlıkları

değerlendirilmelidir.

Alınan kararlar sorumlu kişi ve tamamlanma tarihi belirlenerek takip edilmelidir. Böylece toplantılar yalnızca tutanak hazırlanan bir işlem olmaktan çıkar ve gerçek bir iyileştirme mekanizmasına dönüşür.

Güveniş OSGB ile İSG Sürecinizi Planlayın

Çok tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği, düzenli saha takibi ve farklı uzmanlıkların koordinasyonunu gerektirir. Güveniş OSGB, işletmenin faaliyet alanını ve çalışma koşullarını değerlendirerek uygulanabilir bir İSG programı oluşturulmasına destek verir.

Hizmet planı kapsamında işletmenin ihtiyacına göre:

İş güvenliği uzmanı,
İşyeri hekimi,
Sağlık gözetimi,
Risk değerlendirmesi,
Acil durum planı,
Çalışanların İSG eğitimleri,
Saha denetimleri,
İSG-KATİP ve dokümantasyon takibi

birlikte ele alınabilir.

Amaç yalnızca mevzuata uygun belgeler hazırlamak değil, risklerin sahada kontrol altına alındığı sürdürülebilir bir güvenlik kültürü oluşturmaktır.

Bilgi ve hizmet planlaması için Güveniş OSGB: 0 538 680 86 43

Sıkça Sorulan Sorular

Çok tehlikeli işyerlerinde hangi sınıf uzman görev yapar?

Çok tehlikeli işyerlerinde kural olarak A sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. Güncel mevzuatta tanınan geçici görevlendirme hakları varsa bunlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?

Çok tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesi en geç iki yılda bir yenilenir. İş kazası, taşınma, ekipman değişikliği veya yeni bir riskin ortaya çıkması halinde süre beklenmeden güncellenir.

İSG eğitimi kaç saat olmalıdır?

Çok tehlikeli işyerlerinde çalışanların temel İSG eğitimi en az 16 saattir ve en az yılda bir tekrarlanır.

Acil durum tatbikatı ne sıklıkla yapılır?

Genel düzenlemeye göre işyerlerinde yılda en az bir kez tatbikat yapılmalıdır. İşyerinin faaliyeti veya özel mevzuat hükümleri daha sık tatbikat gerektirebilir.

OSGB hizmeti almak işverenin sorumluluğunu kaldırır mı?

Hayır. İşveren, İSG hizmetlerini yetkili bir OSGB’den alsa bile çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama konusundaki temel sorumluluğunu sürdürür.

Etiketler: çok tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği, Güveniş OSGB, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, risk değerlendirmesi, İSG eğitimi, sağlık gözetimi, acil durum planı, mesleki eğitim belgesi, İSG kurulu